Đề xuất Nhà nước bù chi phí khi giá điện chưa kịp điều chỉnh

Chính phủ đề xuất bổ sung cơ chế Nhà nước bù đắp chi phí hợp lý khi giá điện chưa kịp điều chỉnh, trong khi cơ quan thẩm tra yêu cầu làm rõ nguồn và cách thức thực hiện.

Ngày 21/9, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều Luật Điện lực. Thừa ủy quyền Chính phủ, Thứ trưởng Công Thương Nguyễn Việt Sơn trình bày tờ trình dự thảo.

Theo ông Sơn, Chính phủ đề xuất sửa đổi một số nội dung về chính sách giá điện để phản ánh đầy đủ chi phí sản xuất, kinh doanh hợp lý, giúp nhà đầu tư thu hồi chi phí đầu tư, tài chính, vận hành và có lợi nhuận tương xứng với mức độ rủi ro. Chính sách cũng hướng tới bảo đảm khả năng huy động vốn, an ninh năng lượng và phát triển bền vững hệ thống điện cũng như kinh tế - xã hội, đặc biệt tại các vùng khó khăn. Điểm mới so với quy định hiện hành là đề xuất bổ sung cơ chế để Nhà nước bù đắp chi phí hợp lý trong trường hợp giá bán điện chưa kịp điều chỉnh nhằm ổn định kinh tế vĩ mô và an sinh xã hội.

Cơ quan thẩm tra: cần làm rõ nguồn bù đắp

Trình bày thẩm tra sơ bộ, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải cho biết Thường trực Ủy ban cơ bản đồng tình với nguyên tắc giá điện phản ánh chi phí hợp lý, hợp lệ. Tuy nhiên, cách diễn đạt yêu cầu giá hợp đồng mua bán điện phải "bảo đảm thu hồi đầy đủ" chi phí, vốn đầu tư và lợi nhuận hợp lý có thể bị hiểu là Nhà nước cam kết bảo đảm kết quả tài chính cho nhà đầu tư.

Vì vậy, Ủy ban đề nghị quy định rõ giá điện hình thành trên cơ sở chi phí hợp lý, hợp lệ, hiệu quả đầu tư, mức độ rủi ro và điều kiện thị trường, đồng thời cơ chế giá không được chuyển toàn bộ rủi ro đầu tư, kinh doanh sang Nhà nước, bên mua hay người sử dụng điện. Riêng với cơ chế bù đắp khi giá điện chậm điều chỉnh, cơ quan thẩm tra đề nghị làm rõ nguồn, phương thức, thời điểm xác nhận và cách xử lý chi phí, tránh để hiểu rằng ngân sách nhà nước mặc nhiên phát sinh nghĩa vụ.

Lộ trình xóa bù chéo giá điện, giá theo giờ cao - thấp điểm

Dự thảo cũng sửa đổi chính sách giá điện theo lộ trình xóa bỏ bù chéo, theo định hướng tại Nghị quyết 70 của Bộ Chính trị; bổ sung quy định hỗ trợ tiền điện cho khách hàng phù hợp với tình hình kinh tế - xã hội từng thời kỳ; và có thể áp dụng giá bán lẻ điện sinh hoạt theo giờ cao điểm, thấp điểm và bình thường khi điều kiện kỹ thuật cho phép.

Về chính sách xóa bỏ bù chéo, bà Thanh Hải cho biết cơ quan thẩm tra đề nghị làm rõ phạm vi, lộ trình thực hiện và cần phân biệt với việc hỗ trợ trực tiếp cho hộ nghèo, hộ chính sách và người dân ở vùng đặc biệt khó khăn.

Với cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA), cơ quan thẩm tra đề nghị bổ sung nguyên tắc xác định đầy đủ, công bằng các chi phí sử dụng lưới điện, điều độ, dự phòng và dịch vụ hệ thống mà các bên phải thanh toán, nhằm tránh việc chuyển chi phí từ nhóm khách hàng tham gia mua bán điện trực tiếp sang các khách hàng còn lại.

Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều Luật Điện lực dự kiến được trình Quốc hội xem xét, thảo luận tại kỳ họp tháng 10 tới.