Doanh nghiệp tự quyết, giá xăng dầu sẽ được tính thế nào?

Doanh nghiệp dự kiến được tự định giá xăng dầu thay vì chờ Nhà nước công bố, và người tiêu dùng có thể phải làm quen với việc "mỗi cây xăng một giá".

Bối cảnh

Bộ Công Thương đang lấy ý kiến để hoàn thiện dự thảo Nghị định mới về kinh doanh xăng dầu, sau hơn hai năm xây dựng và nhiều lần tham vấn. Theo ông Trần Hữu Linh, Cục trưởng Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, định hướng của cơ chế mới là để giá bán lẻ vận hành theo thị trường, doanh nghiệp tự quyết, còn Nhà nước kiểm tra, giám sát. Liên Bộ Công Thương - Tài chính sẽ không còn đưa ra giá cơ sở để điều hành. Doanh nghiệp tự tính và quyết định giá bán lẻ theo công thức chung.

Công thức tính giá bán lẻ

Giá bán lẻ = giá mua + chi phí tạo nguồn + chi phí kinh doanh định mức + lợi nhuận + thuế.

• Chi phí tạo nguồn: khoản để đưa xăng dầu về kho doanh nghiệp, như vận chuyển, bảo hiểm, bốc dỡ.
• Chi phí kinh doanh: khoản phát sinh khi phân phối và bán tới người tiêu dùng, như lưu kho, vận chuyển nội địa, nhân công, vận hành hệ thống bán lẻ.

Giá mua và chi phí tạo nguồn do doanh nghiệp xác định theo thực tế, còn lợi nhuận do doanh nghiệp tự quyết. Vì vậy, hai đầu mối mua hàng từ cùng một nguồn nhưng khác thời điểm, chi phí vận chuyển và bảo hiểm thì giá bán lẻ vẫn khác nhau.

Phần Nhà nước vẫn kiểm soát

Doanh nghiệp không được tự quyết toàn bộ các cấu phần. Nhà nước dự kiến kiểm soát hai khoản cố định:

• Chi phí kinh doanh định mức: Bộ Công Thương đưa ra ngưỡng khởi điểm, điều chỉnh hàng năm theo CPI. Cứ ba năm, Bộ rà soát và công bố lại dựa trên báo cáo kiểm toán độc lập của doanh nghiệp. Liên Bộ có thể điều chỉnh sớm khi có diễn biến bất thường ảnh hưởng nguồn cung, an ninh năng lượng.
• Thuế, phí: gồm thuế bảo vệ môi trường, tiêu thụ đặc biệt, xuất nhập khẩu, VAT... thực hiện theo quy định của Nhà nước.

Giá cao hơn tối đa 2% ở vùng sâu, vùng xa

Cây xăng ở địa bàn vùng sâu, xa kho cảng có thể bán cao hơn tối đa 2% để bù đắp chi phí phát sinh hợp lý như vận chuyển, nhân sự, vận hành. Ví dụ, nếu doanh nghiệp công bố giá 20.000 đồng một lít xăng thì mức bán tối đa tại địa bàn xa là 20.400 đồng.

Mỗi hệ thống một giá

Ông Linh cho biết mỗi thương nhân đầu mối, phân phối sẽ quy định giá trong hệ thống của mình. Do đó, các cây xăng gần nhau có thể bán giá khác nhau vì không cùng hệ thống. Giá cũng không nhất thiết tăng, giảm cùng mức hoặc cùng thời điểm, thậm chí có thể "sáng tăng, chiều giảm".