El Nino đe dọa đẩy giá lương thực toàn cầu tăng vọt

Đợt El Nino kéo dài từ giữa 2026 đến giữa 2027 có nguy cơ gây hạn hán tại châu Á và thời tiết cực đoan trên toàn cầu, khiến giá lương thực tăng mạnh, theo các chuyên gia.

Giới chuyên gia cảnh báo đợt El Nino hiện tại, kéo dài từ tháng 6/2026 đến tháng 5/2027, có thể đạt những mức cực đoan chưa từng thấy, gây hạn hán, nắng nóng, lũ lụt và nhiều hiện tượng thời tiết bất thường tại Nam Mỹ, châu Phi và châu Á. Bà Kareff Rafisura, Trưởng bộ phận Giảm nhẹ rủi ro thiên tai thuộc Ủy ban Kinh tế và Xã hội Liên Hợp Quốc khu vực châu Á - Thái Bình Dương (ESCAP), cho biết nhiệt độ các đại dương toàn cầu trong tháng 8 đã lập kỷ lục mới. Cơ quan khí tượng Anh nhận định đây có thể là đợt El Nino "mạnh nhất trong ký ức những người còn sống", trong khi Cơ quan Quản lý khí quyển và đại dương quốc gia Mỹ ước tính 69% khả năng đây là đợt mạnh nhất kể từ năm 1950.

Giá lương thực có thể tăng gần 16%

Theo Goldman Sachs, El Nino có thể đẩy giá lương thực toàn cầu tăng gần 16%, với tác động lan tới nhiều khu vực, kể cả châu Âu - nơi giá thực phẩm tại eurozone có thể tăng 1,3%. Tuy nhiên, do chu kỳ mùa vụ khác nhau giữa các loại cây trồng và mực nước sông, kênh đào sụt giảm ảnh hưởng đến logistics nông sản, biến động giá sẽ có độ trễ. Goldman Sachs dự báo phải đến nửa cuối năm 2028, tác động của El Nino lên giá lương thực mới bộc lộ hoàn toàn.

Ngân hàng UBS nhận định El Nino sẽ làm trầm trọng thêm những khó khăn mà ngành nông nghiệp đang đối mặt, như thiếu hụt nguồn cung phân bón và giá năng lượng tăng do xung đột Trung Đông, đồng thời cảnh báo gián đoạn nguồn cung dù nhỏ cũng có thể gây biến động giá lớn hơn so với trước đây. Bộ phận nghiên cứu đầu tư toàn cầu của HSBC cho rằng khó ước tính chính xác thiệt hại kinh tế do nắng hạn cực đoan, nhưng nhiều khả năng lần này sẽ vượt mức thiệt hại hàng nghìn tỷ USD của các đợt trước.

Hàng chục triệu người có nguy cơ mất an ninh lương thực

Chương trình Lương thực Thế giới (WFP) cảnh báo đợt El Nino này có thể đẩy thêm ít nhất 49 triệu người vào tình trạng mất an ninh lương thực nghiêm trọng vào cuối năm 2027, với Trung Mỹ và miền nam châu Phi chịu ảnh hưởng nặng nhất, còn Đông Phi, Nam Á và Đông Nam Á cũng có thể bị tác động đáng kể.

Tại Đông Nam Á, nơi mùa mưa thường kéo dài từ tháng 6 đến tháng 10, bà Rafisura cho biết tình trạng thiếu mưa có thể buộc nông dân trì hoãn gieo trồng, thu hẹp diện tích canh tác hoặc chuyển sang cây trồng khác, bởi nông nghiệp là ngành chịu tác động trực tiếp đầu tiên. Việc sụt giảm sản lượng các nông sản chủ lực như gạo và dầu cọ có thể gây ảnh hưởng trên quy mô toàn cầu. Tại khu vực phía bắc Bangkok, ông Boonmark Marksuuk, 55 tuổi, đang phải cân nhắc nhiều lựa chọn khó khăn khi vừa chịu giá nhiên liệu, phân bón tăng, vừa phải dành phần lớn thời gian bơm nước vào ruộng lúa do mưa thất thường.

Ngành dầu cọ Indonesia, Malaysia chịu sức ép

El Nino cũng đang gây áp lực lên Indonesia và Malaysia - hai quốc gia cung cấp khoảng 85% sản lượng dầu cọ thế giới, nguyên liệu có mặt trong nhiều sản phẩm từ bánh quy, son môi đến kem đánh răng và bột giặt. Thủ tướng Malaysia đã chỉ đạo Bộ Nông nghiệp và An ninh Lương thực tìm giải pháp giảm thiểu tác động của nắng nóng cực đoan, dự báo sẽ ảnh hưởng nặng nhất vào tháng 11. Tại Indonesia, theo ông Eddy Martono, Chủ tịch Hiệp hội Dầu cọ Indonesia, nông dân phụ thuộc vào mưa để phân bón tan vào đất và tránh cháy cây; nếu thiếu mưa, nhiều người sẽ buộc phải ngừng bón phân, kéo theo ảnh hưởng đến sản lượng dầu cọ cả nước.

Bà Rafisura kết luận: bất kỳ diễn biến nào tại Đông Nam Á, cũng như khả năng các quốc gia bảo vệ được sản lượng nông nghiệp đến đâu, đều sẽ tác động trên phạm vi toàn cầu.

(Theo AP, The Guardian)