Rác thải y tế đã phân loại vẫn khó tìm nơi tái chế

Nhiều cơ sở y tế đã phân loại chất thải để tái chế nhưng khó chuyển giao, thậm chí một số loại sau xử lý được coi là chất thải thông thường cũng không được các đơn vị môi trường tiếp nhận.Tại hội thảo về tái chế bao bì dược phẩm, mỹ phẩm chiều 15/9, ThS, bác sĩ Nguyễn Thị Thanh Tâm, Phó trưởng phòng Y tế trường học và Môi trường y tế, Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế), cho biết quản lý chất thải đang là thách thức lớn với ngành y tế. Các cơ sở y tế phải phân loại chất thải, trong đó nhóm có thể tái chế cần được chuyển giao cho đơn vị có chức năng, và việc này cũng nằm trong tiêu chí đánh giá cơ sở y tế.

Nhiều đơn vị môi trường từ chối tiếp nhận

Tuy nhiên trên thực tế, nhiều cơ sở dù đã phân loại vẫn khó hoàn thành yêu cầu do thiếu đơn vị đủ điều kiện tiếp nhận, xử lý và tái chế. Không ít công ty môi trường đô thị từ chối nhận vỏ chai, lọ đựng thuốc hoặc dịch truyền bằng thủy tinh, nhựa. Đáng chú ý, chất thải lây nhiễm sau khi xử lý bằng thiết bị hấp hoặc vi sóng có thể chuyển thành chất thải thông thường, nhưng các đơn vị môi trường vẫn chưa chấp nhận tiếp nhận nhóm này. Bà Tâm gọi đây là một trong những điểm nghẽn lớn: cơ sở y tế có thể phân loại tốt, nhưng nếu thiếu đơn vị chức năng tiếp nhận, xử lý thì vẫn khó hoàn thành yêu cầu đặt ra.

Khó khăn càng lớn hơn với các cơ sở quy mô nhỏ như trạm y tế cấp xã, cơ sở y tế dự phòng và phòng khám tư nhân, do lượng chất thải phát sinh không nhiều trong khi chưa có quy trình phù hợp về thu gom, vận chuyển, xử lý và chuyển giao.

Bao bì dược phẩm trong cơ sở y tế thường phát sinh tại khoa dược, kho thuốc, khoa lâm sàng, khu vực hành chính và sinh hoạt. Một số loại có khả năng thu hồi, tái chế như chai, lọ thuốc thủy tinh; giấy, bìa, vỏ hộp thuốc; chai nhựa đựng thuốc, hóa chất không thuộc nhóm nguy hại và một số vật liệu kim loại. Theo Bộ Y tế, Việt Nam phát sinh khoảng 600 tấn chất thải rắn y tế mỗi ngày, phần lớn là chất thải thông thường, trong đó nhiều vật liệu có thể thu hồi, tái chế nếu được phân loại đúng ngay từ nơi phát sinh.

Trách nhiệm tái chế thuộc về nhà sản xuất, nhập khẩu

Ông Tạ Mạnh Hùng, Phó cục trưởng Cục Quản lý Dược (Bộ Y tế), cho biết trách nhiệm tái chế bao bì thuộc về nhà sản xuất, nhập khẩu dược phẩm và mỹ phẩm - những đơn vị đưa sản phẩm ra thị trường, chứ không phải nhà cung cấp bao bì hay nguyên vật liệu. Dù một số doanh nghiệp đã thực hiện trách nhiệm này, vẫn còn đơn vị chưa hiểu đầy đủ hoặc chưa tuân thủ. Theo ông Hùng, đây không chỉ là yêu cầu pháp lý mà còn gắn với uy tín thương hiệu và lợi ích kinh tế lâu dài, đồng thời việc hướng tới kinh tế tuần hoàn trong tái chế bao bì dược phẩm, mỹ phẩm cần sự phối hợp giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp, cộng đồng và đơn vị tái chế thay vì chỉ một doanh nghiệp đơn lẻ.

Ông Hùng cho rằng doanh nghiệp cần chủ động thiết kế bao bì dễ tái chế, phù hợp công nghệ xử lý và tăng sử dụng vật liệu tái chế. Với bao bì tiếp xúc trực tiếp với thuốc, nhất là thuốc vô trùng, yêu cầu về vật liệu tái chế cần chặt chẽ hơn, trong khi bao bì bên ngoài không tiếp xúc trực tiếp có thể áp dụng chính sách chung.

Kiến nghị hoàn thiện hướng dẫn kỹ thuật

Bộ Y tế kiến nghị cơ quan quản lý môi trường sớm hướng dẫn cụ thể quy trình kỹ thuật tái chế chất thải thủy tinh, có chính sách hỗ trợ, khuyến khích doanh nghiệp tham gia, đồng thời ban hành hướng dẫn xử lý chất thải phù hợp với cơ sở y tế quy mô nhỏ. Đại diện Bộ cũng cho rằng cần hoàn thiện hệ thống tiếp nhận, xử lý chất thải và nghiên cứu trách nhiệm tiếp nhận chất thải rắn thông thường từ cơ sở y tế đối với các đơn vị có chức năng phù hợp, nhằm tháo gỡ điểm nghẽn giữa khâu phân loại và tái chế.