Sắp tới, mỗi cây xăng có thể bán một mức giá riêng

Tại hội nghị lấy ý kiến dự thảo Nghị định về kinh doanh xăng dầu ngày 30/9, Bộ Công Thương cho biết Nhà nước dự kiến bỏ việc công bố giá cơ sở định kỳ. Doanh nghiệp sẽ tự tính và quyết định giá bán lẻ theo một công thức chung. Thứ trưởng Nguyễn Việt Sơn cho rằng cách điều hành này giúp giá xăng dầu phản ánh sát biến động thị trường mà vẫn minh bạch, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Theo ông Trần Hữu Linh, Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, cơ quan quản lý sẽ không còn công bố giá bán lẻ vào thứ Năm hàng tuần. Mỗi doanh nghiệp, cửa hàng có thể niêm yết mức giá khác nhau tùy chi phí thực tế. Ông Linh nói: khi nghị định có hiệu lực, thị trường sẽ phải chấp nhận việc mỗi cây xăng một giá. Vì vậy, giá có thể tăng vào buổi sáng rồi giảm ngay buổi chiều theo chính sách của từng doanh nghiệp.

Ai được tự quyết giá?

Theo dự thảo lần thứ 14, thương nhân đầu mối và nhà phân phối ngoài hệ thống được tự quyết giá theo thị trường, đồng thời phải kê khai và kết nối dữ liệu với cơ quan quản lý. Nhà phân phối thuộc hệ thống của một đầu mối thì không được bán cao hơn mức giá do đơn vị cấp hàng đưa ra.

Công thức tính giá

Giá bán dự kiến gồm giá mua, chi phí tạo nguồn, chi phí kinh doanh định mức, lợi nhuận và thuế. Giá mua, chi phí tạo nguồn và lợi nhuận do doanh nghiệp tự xác định. Riêng chi phí kinh doanh định mức vẫn do Nhà nước quản lý:

• Bộ Công Thương công bố mức khởi điểm.
• Hàng năm, doanh nghiệp tự điều chỉnh theo biến động CPI do Bộ thông báo.
• Cứ ba năm, Bộ rà soát và công bố lại dựa trên báo cáo kiểm toán độc lập của doanh nghiệp.

Tác động tới người tiêu dùng và chuỗi bán lẻ

Ông Linh nhận định đây là thay đổi quan trọng, có thể ảnh hưởng trực tiếp đến hành vi người mua. Thay vì một mặt bằng giá điều chỉnh đồng loạt theo kỳ, người tiêu dùng sẽ có thêm lựa chọn giữa các cửa hàng và hệ thống bán lẻ. Doanh nghiệp có chi phí thấp, nguồn hàng tốt và vận hành hiệu quả có thể giảm giá để thu hút khách. Tuy nhiên, giá có thể chênh lệch giữa các khu vực, nhất là nơi có ít cửa hàng bán lẻ.

Mức chiết khấu cho đại lý, cửa hàng cũng sẽ thay đổi cách hình thành. Thay vì phụ thuộc vào một mức do Nhà nước điều hành, chiết khấu trở thành một phần trong bài toán kinh doanh của từng hệ thống. Ông Linh cho biết thời gian qua có doanh nghiệp phân phối và cửa hàng phản ánh chiết khấu có lúc về 0, khiến việc kinh doanh không có lãi. Cơ chế mới được kỳ vọng giúp các bên chủ động phân bổ chi phí, lợi nhuận và chiết khấu trong chuỗi.

Nhà nước vẫn giữ công cụ điều tiết

Thứ trưởng Sơn nhấn mạnh trao quyền định giá không có nghĩa Nhà nước rút khỏi điều hành, vì xăng dầu là mặt hàng thiết yếu, ảnh hưởng đến sản xuất, đời sống và an ninh năng lượng. Theo dự thảo, cơ chế bình ổn có thể được kích hoạt khi giá tăng hoặc giảm liên tục 1-4 tuần, hoặc biến động cộng dồn từ 15-20% trở lên trong thời gian ngắn và tác động lớn tới kinh tế - xã hội.

Khi đó, Bộ Công Thương phối hợp Bộ Tài chính đề xuất Chính phủ quyết định chủ trương, biện pháp và thời gian bình ổn. Các công cụ gồm tổng nguồn tối thiểu, dự trữ lưu thông, dự trữ quốc gia, thuế, chính sách tài chính - tiền tệ và Quỹ bình ổn giá (nếu có). Trường hợp cần thiết, Nhà nước có thể điều hành giá trong một khoảng thời gian nhất định.

Ý kiến góp ý

Đại diện Petrolimex đề nghị làm rõ điều kiện kích hoạt bình ổn giá, cụ thể là xác định ngưỡng áp dụng khi biến động đạt 15-20%, để tránh hiểu khác nhau khi thực hiện. Thứ trưởng Sơn cho biết các vấn đề tác động lớn tới thị trường, doanh nghiệp và người tiêu dùng sẽ tiếp tục được đánh giá trước khi trình cấp có thẩm quyền quyết định.