TP HCM dự kiến bắt buộc phân loại rác tại nguồn từ năm 2027

Sở Nông nghiệp và Môi trường TP HCM cho biết việc phân loại rác tại nguồn sẽ được triển khai bắt buộc trên toàn thành phố vào năm sau, áp dụng với cả người dân và cơ quan.

Tại phiên tọa đàm thuộc chương trình "Hành trình tuần hoàn nhựa 2026" chiều 26/8, ông Nguyễn Hồng Nguyên, Phó giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP HCM, cho biết việc phân loại rác tại nguồn dự kiến được áp dụng bắt buộc trên toàn thành phố vào năm 2027. Cơ quan này sẽ lấy ý kiến xã phường và các đơn vị liên quan về kế hoạch trong tháng 9, sau đó tham mưu UBND TP HCM ban hành vào quý IV. Theo ông Nguyên, phạm vi thực hiện sẽ mở rộng toàn thành phố, áp dụng cho cả người dân lẫn các cơ quan.

Theo Luật Bảo vệ môi trường 2020, hộ gia đình, cá nhân phải phân loại rác tại nguồn thành 3 nhóm: tái sử dụng, tái chế; thực phẩm và sinh hoạt khác, vi phạm có thể bị xử phạt 500.000-1 triệu đồng. Tuy nhiên, các địa phương hiện triển khai theo lộ trình phù hợp điều kiện thực tế riêng.

Nhiều điểm nghẽn từ các mô hình thí điểm

TP HCM đã có nhiều hoạt động tự nguyện và thí điểm phân loại rác nhưng vẫn còn vướng mắc. Tại phường Tân Mỹ, từ tháng 4, địa phương phối hợp Unilever Việt Nam và GRAC lập Trạm thu hồi vật liệu tái chế (MRF), đến nay đã nhận hơn 5,5 tấn vật liệu tái chế với hơn 700 lượt người dân tham gia. Ông Nguyễn Trường Giang, Phó chủ tịch UBND phường Tân Mỹ, cho biết mô hình được người dân ủng hộ, giúp hình thành thói quen phân loại, nhưng để duy trì bền vững, MRF cần đảm bảo nhân lực, kinh phí và đầu ra ổn định cho vật liệu thu hồi - nếu không, người dân sẽ dễ nản lòng và từ bỏ thói quen.

Bà Nguyễn Thị Ngọc Linh, Phó chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam TP HCM, cho biết Hội có chương trình đặt hộp "Ngôi nhà xanh" tại huyện Củ Chi cũ và các khu nhà trọ để xây dựng thói quen phân loại rác. Tuy nhiên, nhiều người dù nỗ lực phân loại tại nhà nhưng khi đơn vị thu gom đến, rác vẫn bị trộn lại, khiến công sức của họ không được ghi nhận tương xứng; có nơi người dân còn không biết mang rác đã phân loại đi đâu vì thiếu điểm tiếp nhận thuận lợi. Bà Linh cho rằng khi triển khai bắt buộc toàn thành phố, cần phổ biến rõ ngay từ đầu về thời điểm áp dụng, cách phân loại và địa điểm thu gom.

Cần nỗ lực từ cả chính quyền và người dân

Ông Nguyên đánh giá để kế hoạch thành công trên diện rộng, cần sự phối hợp giữa quản lý và người dân: chính quyền hướng dẫn kỹ thuật, tổ chức vận chuyển, xử lý đúng từng loại rác và kênh thu gom tái chế, còn người dân khi hiểu rõ trách nhiệm pháp lý, cách làm và thấy được lợi ích kinh tế sẽ chủ động tham gia hơn. Sở Nông nghiệp và Môi trường TP HCM cho biết sẽ hợp tác với các bên nhân rộng mô hình MRF tại khu dân cư, chợ truyền thống và trường học.

Từ 1/9, TP HCM cũng áp dụng quy định mới về giá thu gom, vận chuyển và xử lý rác sinh hoạt: hộ chưa phân loại hoặc phân loại chưa đúng sẽ trả phí cố định theo đầu người, còn hộ phân loại đúng quy định được tính phí theo khối lượng rác.