Thị trường carbon: Cơ hội để Việt Nam thu hút dòng vốn xanh quốc tế

Đại diện Liên Hợp Quốc nhận định thị trường carbon biến việc giảm phát thải thành bài toán kinh tế của doanh nghiệp và giúp Việt Nam tiếp cận nguồn vốn xanh quốc tế. Cập nhật tình hình sàn carbon Việt Nam sau gần 5 tháng vận hành.

Thị trường carbon là công cụ tài chính hỗ trợ mục tiêu phát thải ròng bằng 0

Phát biểu tại sự kiện thúc đẩy thị trường carbon Việt Nam ngày 13/11, ông John Robert Cotton, Giám đốc Chương trình đối tác chuyển dịch năng lượng Đông Nam Á (ETP, thuộc Văn phòng Dịch vụ dự án Liên Hợp Quốc - UNOPS), cho rằng thị trường carbon là công cụ tài chính bổ trợ cho mục tiêu phát thải ròng bằng 0 của Việt Nam.

Theo ông, lộ trình đưa mức phát thải về 0 vào năm 2050 cần nguồn vốn đầu tư rất lớn, vượt ra ngoài khả năng của ngân sách. Việc định giá carbon có thể góp phần giải quyết vấn đề này theo ba hướng.

Ba lợi ích của việc định giá carbon

Biến giảm phát thải thành quyết định đầu tư. Cơ chế này đưa chi phí phát thải vào bảng cân đối kế toán của doanh nghiệp, nhờ đó giảm thải không còn chỉ là yêu cầu tuân thủ mà trở thành bài toán đầu tư.
Tạo thêm nguồn thu cho ngân sách. Khi cơ chế đấu giá hạn ngạch được áp dụng (dự kiến từ năm 2029), phần thu tăng thêm có thể được tái đầu tư vào các hoạt động giảm phát thải trong công nghiệp.
Mở đường tiếp cận vốn xanh quốc tế. Thông qua Điều 6 của Thỏa thuận Paris, các dự án của Việt Nam có cơ hội tiếp cận nguồn vốn xanh từ bên ngoài.

Đại diện ETP nhấn mạnh thị trường carbon sẽ giúp khắc phục tình trạng thiếu hụt nguồn lực tài chính, huy động dòng vốn ngoài ngân sách để thực hiện các cam kết khí hậu dài hạn.

Cơ quan quản lý: Thị trường cần thúc đẩy đổi mới công nghệ

Cùng quan điểm, ông Bùi Đức Hiếu, Phó cục trưởng Cục Biến đổi khí hậu, cho rằng thị trường carbon cần tạo động lực để doanh nghiệp đổi mới công nghệ, nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng và đầu tư vào các giải pháp giảm thải.

Sàn giao dịch carbon Việt Nam: Thanh khoản còn thấp

Sàn giao dịch carbon của Việt Nam chính thức vận hành từ ngày 29/6. Trong giai đoạn 2025-2026, Chính phủ phê duyệt tổng hạn ngạch phát thải 511 triệu tấn CO2e, phân bổ cho 110 cơ sở thuộc ba ngành: nhiệt điện, sản xuất sắt thép và xi măng.

Sau gần 5 tháng hoạt động, sàn mới ghi nhận 1.310 tấn CO2e được giao dịch, một con số còn khiêm tốn. Giai đoạn thí điểm hệ thống trao đổi hạn ngạch phát thải khí nhà kính (ETS) dự kiến kéo dài đến hết năm 2028.

Theo ông Bùi Đức Hiếu, trong thời gian này Việt Nam cần tiếp tục:

Hoàn thiện hệ thống đo đạc, báo cáo và thẩm định (MRV)
Nâng cao năng lực và mức độ sẵn sàng tham gia của doanh nghiệp

Ra mắt cổng thông tin thị trường carbon Việt Nam

Tại sự kiện bên lề Hội nghị COP31, UNDP đã công bố cổng thông tin thị trường carbon Việt Nam. Cổng này công khai các thông tin về chính sách, lượng hạn ngạch, tín chỉ, danh sách cơ sở được phân bổ và hoạt động giao dịch trên thị trường. Việc minh bạch hóa thông tin giúp doanh nghiệp, nhà đầu tư và các bên liên quan dễ dàng tiếp cận và tìm hiểu thị trường.

Việt Nam tại COP31

Hội nghị COP31 diễn ra tại Antalya, Thổ Nhĩ Kỳ, từ ngày 9 đến 20/11. Việt Nam tham dự với nhiều hoạt động, trong đó có phiên đối thoại chiến lược về ứng phó biến đổi khí hậu trong kỷ nguyên mới và lễ công bố sáng kiến mới tại hội nghị.