Đại biểu Quốc hội đề nghị có cơ chế ngăn đầu tư núp bóng để rửa tiền, lừa đảo khi sửa Luật Đầu tư

Tại phiên thảo luận ngày 2/11, đại biểu Nguyễn Trung Kiên đề nghị bổ sung cơ chế phòng ngừa đầu tư núp bóng trong dự thảo sửa Luật Đầu tư. Luật dự kiến được biểu quyết ngày 20/11 và có hiệu lực từ 31/3/2027.

Đề nghị bổ sung cơ chế ngăn đầu tư núp bóng

Tại phiên thảo luận dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư sáng 2/11, ông Nguyễn Trung Kiên, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại của Quốc hội, bày tỏ ủng hộ dự luật vì góp phần cải thiện môi trường kinh doanh, khơi thông nguồn lực và thúc đẩy tăng trưởng.

Tuy nhiên, ông đề nghị cơ quan soạn thảo bổ sung cơ chế phòng ngừa, phát hiện và ngăn chặn tình trạng đầu tư núp bóng, lợi dụng hoạt động đầu tư để thực hiện hành vi vi phạm pháp luật.

Những thủ đoạn đầu tư núp bóng

Ông Kiên chỉ ra một số cách thức thường gặp:

Nhờ người Việt đứng tên thành lập doanh nghiệp, góp vốn hoặc mua cổ phần.
Chia nhỏ tỷ lệ sở hữu để né tránh thẩm định.
Chuyển vốn qua nhiều tổ chức, cá nhân nhằm che giấu nguồn gốc tài sản.

Theo ông, việc lợi dụng đầu tư không dừng ở trốn tránh quy định mà còn có thể phục vụ buôn lậu, sản xuất và kinh doanh hàng giả, lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Đầu tư núp bóng cũng tiềm ẩn nguy cơ chuyển giao công nghệ trái phép, thu thập thông tin, xâm phạm an ninh quốc gia và trật tự xã hội.

Dự thảo chưa có cơ chế phòng ngừa chủ động

Theo dự thảo, các hoạt động đầu tư gây hại đến quốc phòng, an ninh sẽ bị đình chỉ hoặc chấm dứt. Song ông Kiên nhận xét dự thảo chưa có cơ chế phòng ngừa chủ động xuyên suốt từ khâu đăng ký, góp vốn, chuyển nhượng đến triển khai dự án.

Vì vậy, ông đề xuất:

Quy định rõ hoạt động đầu tư kinh doanh phải minh bạch về chủ thể, chủ sở hữu hưởng lợi, nguồn vốn và mục đích rót vốn.
Cấm doanh nghiệp lợi dụng đầu tư để che giấu chủ thể thực sự hoặc hợp thức hóa tài sản do phạm tội mà có.
Cho phép cơ quan có thẩm quyền yêu cầu nhà đầu tư cung cấp, xác minh thông tin về chủ sở hữu hưởng lợi, người thực sự kiểm soát tổ chức kinh tế, nguồn gốc vốn góp và các bên liên quan.

Tranh luận về ưu đãi đầu tư đặc biệt

Dự luật đề xuất ưu đãi và hỗ trợ đầu tư đặc biệt cho những dự án có tác động lan tỏa, tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội. Một số đại biểu cho rằng cần làm rõ tiêu chí “có tác động lan tỏa”.

Chủ tịch Hội Luật gia Việt Nam Nguyễn Khánh Ngọc nhận xét quy định này khi thể chế hóa ở các khoản khác tạo cảm giác dàn trải, khó áp dụng.

Ông Nguyễn Vũ Trung, Viện trưởng Viện Pasteur TP HCM, đề nghị bổ sung ưu đãi đặc biệt cho nhóm dự án y tế thiết yếu và có tác động lan tỏa, như nghiên cứu vi sinh, thử nghiệm lâm sàng, sản xuất vaccine, sinh phẩm, thiết bị y tế và hạ tầng xét nghiệm chất lượng cao. Theo ông, điều kiện hưởng ưu đãi nên gắn với nhu cầu y tế dự phòng, khám chữa bệnh, chuyển giao công nghệ, tiêu chuẩn chất lượng, đào tạo nhân lực trong nước và khả năng phục vụ địa bàn còn thiếu dịch vụ.

Lo ngại về việc sửa Luật Đầu tư quá thường xuyên

Ông Hoàng Minh Hiếu, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Pháp luật và Tư pháp, cho biết từ đầu kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XV (năm 2021) đến nay, đây là lần thứ 16 sửa Luật Đầu tư. Ông lo ngại tần suất thay đổi cao khiến pháp luật thiếu ổn định, ảnh hưởng đến môi trường đầu tư, kinh doanh.

Ông đề nghị Chính phủ cân nhắc có nên tiếp tục duy trì Luật Đầu tư như một đạo luật vừa điều chỉnh quyền kinh doanh, vừa thực hiện chức năng cấp phép dự án hay không.

Bộ trưởng Tài chính giải trình

Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết việc sửa luật chỉ nhằm một mục tiêu là không ngừng hoàn thiện môi trường đầu tư, thu hút vốn và khơi thông nguồn lực để đạt mục tiêu tăng trưởng từng thời kỳ. Theo ông, lần sửa này cũng để kịp thời thể chế hóa các nghị quyết của Trung ương về đổi mới thu hút vốn FDI, đất đai và tổ chức không gian phát triển quốc gia trong giai đoạn mới.

Lý do thứ ba là sự cạnh tranh gay gắt giữa các quốc gia. Ông nêu rằng Thái Lan, Malaysia, Philippines, Ấn Độ đều có chính sách ưu đãi đặc biệt, rất mạnh để thu hút dự án công nghệ cao, bán dẫn và chuyển đổi số. Do đó, theo Bộ trưởng, Việt Nam cần sửa luật và đưa ra chính sách ưu đãi cạnh tranh để thu hút các dự án chất lượng cao, đổi mới sáng tạo và chuyển giao công nghệ.

Thời điểm biểu quyết và hiệu lực

Quốc hội sẽ xem xét, biểu quyết Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư vào ngày 20/11. Nếu được thông qua, luật có hiệu lực từ ngày 31/3/2027.