Giá điện sinh hoạt theo giờ: Đại biểu Quốc hội lo ngại hộ thu nhập thấp chịu thiệt

Trong phiên thảo luận ngày 3/11 về dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực, nhiều đại biểu Quốc hội đề nghị cân nhắc kỹ việc tính giá điện sinh hoạt theo giờ. Theo các đại biểu, cần thí điểm và đánh giá tác động theo từng nhóm hộ gia đình trước khi áp dụng rộng rãi, nhằm bảo vệ hộ thu nhập thấp.

Chính phủ đề xuất gì về giá điện theo giờ?

Dự thảo luật đề xuất áp dụng giá bán lẻ điện theo giờ cao điểm, thấp điểm và bình thường cho khách hàng dùng điện sinh hoạt, khi điều kiện kỹ thuật cho phép. Chính phủ cũng đề nghị bổ sung vào Điều 50 về giá điện một lộ trình thực hiện khi đáp ứng điều kiện.

Hiện nay, giá điện theo thời gian sử dụng chủ yếu áp dụng cho khách hàng sản xuất và kinh doanh. Hộ gia đình vẫn tính tiền điện theo biểu giá bậc thang lũy tiến. Hồi tháng 6, Bộ Công Thương cho biết chưa đủ điều kiện kỹ thuật để áp dụng khung giờ cho điện sinh hoạt như với điện sản xuất, kinh doanh.

Theo quy định ban hành hồi tháng 4 (chưa áp dụng cho hộ gia đình), giờ cao điểm là 17h30-22h30 các ngày trong tuần, tức tập trung vào buổi tối. Giờ thấp điểm là 0h-6h hằng ngày.

Vì sao đại biểu Quốc hội lo ngại?

Ông Bùi Văn Dũng, Ủy viên chuyên trách Ủy ban Kinh tế và Tài chính, nhận định giá điện theo giờ có thể khuyến khích người dùng dịch chuyển thời điểm tiêu thụ, đồng thời giảm áp lực đầu tư nguồn điện và lưới điện. Tuy vậy, ông cho rằng lộ trình cần thận trọng vì khả năng thích ứng của các hộ rất khác nhau. Một cơ sở sản xuất có thể sắp xếp lại ca máy, còn gia đình công nhân tan ca buổi chiều khó dời bữa cơm hay giờ học của con sang đêm muộn.

Ông Dương Khắc Mai, Phó trưởng đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh Lâm Đồng, cũng cho rằng đây là xu hướng cần thiết. Tuy nhiên, nếu thiếu tiêu chí kỹ thuật và minh bạch chi phí, chính sách có thể tạo thêm gánh nặng cho người dùng điện.

Các đề xuất của đại biểu

Thí điểm theo nhóm hộ: Cả hai đại biểu đều đề nghị thí điểm và đánh giá tác động theo nhóm hộ gia đình trước khi nhân rộng.
Công khai, minh bạch: Cơ quan quản lý cần công bố cách tính, đo đếm chính xác và có cơ chế giải quyết khiếu nại. Ông Mai đề nghị công bố cả chi phí đầu tư hạ tầng.
Gửi hóa đơn so sánh: Ông Dũng gợi ý tính thử và gửi cho người dân hai phương án hóa đơn theo dữ liệu thực tế (giá theo giờ và giá bậc thang) để so sánh. Theo ông, đây cũng là cách cụ thể hóa quyền được cung cấp thông tin trong Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.
Bảo vệ hộ thu nhập thấp: Ông Mai nhấn mạnh chính sách lưới điện thông minh phải đi kèm lợi ích thực chất và minh bạch cho người sử dụng.

Lợi ích của giá điện theo giờ theo Bộ Công Thương

Điện sinh hoạt chiếm tỷ trọng tiêu thụ lớn thứ hai cả nước, sau khối công nghiệp. Bộ Công Thương từng cho biết mở rộng cơ chế giá điện theo giờ sẽ tạo động lực để người dân điều chỉnh thời điểm dùng điện, hạn chế tập trung vào giờ cao điểm. Nhờ đó, áp lực vận hành hệ thống điện giảm và nguồn điện được sử dụng hiệu quả hơn.

Lộ trình xóa bù chéo giá điện

Dự thảo luật cũng đề xuất lộ trình xóa bỏ bù chéo giá điện giữa các nhóm khách hàng, hoặc bổ sung cơ chế để Nhà nước bù đắp chi phí hợp lý nếu giá điện chưa kịp điều chỉnh.

Ủy viên Ủy ban Công tác đại biểu Lê Thị Ngọc Linh cho rằng dự luật giao Chính phủ quyết định lộ trình nhưng chưa nêu rõ nguyên tắc, tiêu chí và trách nhiệm bảo đảm nguồn lực hỗ trợ. Bà đề nghị bổ sung quy định lộ trình phải gắn với đánh giá tác động từng nhóm khách hàng, đặc biệt là hộ nghèo, hộ cận nghèo, gia đình chính sách và người dân vùng sâu, vùng xa.

Giải trình về ý kiến này, Bộ trưởng Công Thương Lê Mạnh Hùng cho biết luật giao Thủ tướng quyết định lộ trình xóa bù chéo dựa trên đánh giá tác động đầy đủ, kỹ lưỡng cho từng nhóm đối tượng và từng vùng miền.

Quốc hội dự kiến biểu quyết thông qua luật vào ngày 20/11.