Đề xuất đánh thuế 0,2% đối với đất bỏ hoang: những điểm cần biết

Trong phiên làm việc sáng 23/10, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn, thừa ủy quyền của Thủ tướng, đã trình Quốc hội dự thảo luật sửa đổi, bổ sung một số điều của ba luật thuế. Đó là Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp, Luật Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp và Luật Thuế thu nhập cá nhân. Điểm đáng chú ý nhất là đề xuất đánh thuế đối với đất bỏ hoang.

Nội dung đề xuất: thuế suất 0,2%, không áp dụng hạn mức

Theo dự thảo, đất bỏ hoang, đất không đưa vào sử dụng hoặc chậm đưa vào sử dụng sẽ chịu thuế suất 0,2%. Mức thuế này không áp dụng hạn mức, nghĩa là toàn bộ diện tích đều bị tính theo một thuế suất. Người sử dụng đất sẽ không được hưởng mức thấp hơn cho phần diện tích nằm trong hạn mức.

Mục tiêu của chính sách

Cơ quan soạn thảo cho biết đề xuất nhằm cụ thể hóa Nghị quyết 21 của Trung ương. Nghị quyết này yêu cầu nghiên cứu chính sách tài chính, thuế với lộ trình phù hợp, nhất là để khắc phục tình trạng đất bỏ hoang và nâng cao hiệu quả sử dụng đất.

Khái niệm đất bỏ hoang trong dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi)

Lần đầu tiên, dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) đưa ra khái niệm đất bỏ hoang. Đó là đất đã được Nhà nước giao hoặc cho thuê nhưng không được đưa vào sử dụng liên tục trong một khoảng thời gian nhất định. Dự thảo cũng nêu các hướng xử lý:

Đất nông nghiệp: bị thu hồi nếu bỏ hoang quá 24 tháng liên tục và vẫn không sử dụng sau khi đã bị xử phạt hành chính.
Đất dự án chậm tiến độ: ngoài tiền thuê đất hoặc tiền sử dụng đất, chủ đầu tư phải nộp thêm một khoản bổ sung tăng dần theo từng năm. Đất bị thu hồi nếu quá 60 tháng vẫn chưa được đưa vào khai thác.

Ý kiến thẩm tra của Ủy ban Kinh tế và Tài chính

Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi, khi trình bày báo cáo thẩm tra, nêu một số vấn đề cần hoàn thiện:

Chưa đánh giá tác động đến thu ngân sách: hồ sơ dự án luật chưa làm rõ việc thu thuế đất bỏ hoang ảnh hưởng thế nào đến nguồn thu.
Chưa loại trừ trường hợp khách quan: dự thảo chưa tính đến thời gian bất khả kháng và đất thuộc dự án đầu tư phân kỳ đã được phê duyệt. Theo Ủy ban, điều này có thể dẫn đến việc đánh thuế cả những trường hợp chậm sử dụng đất vì nguyên nhân khách quan.
Dẫn chiếu chưa có căn cứ: dự thảo dẫn chiếu pháp luật đất đai cho ba trường hợp là đất bỏ hoang, không đưa vào sử dụng và chậm đưa vào sử dụng. Trong khi đó, dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) mới chỉ quy định khái niệm đất bỏ hoang và các trường hợp thu hồi do vi phạm.
Mâu thuẫn với quy định hiện hành: Luật Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp hiện áp thuế suất 0,15% đối với đất sử dụng chưa đúng quy định. Về bản chất, đây cũng là đất không hoặc chậm đưa vào sử dụng.

Từ đó, Ủy ban đề nghị Chính phủ thống nhất thuật ngữ, khái niệm, tiêu chí và phạm vi áp dụng giữa hai dự thảo luật. Cơ quan soạn thảo cũng cần làm rõ mối quan hệ giữa thuế suất 0,2% và các khoản phải nộp theo pháp luật về đất đai, tránh trùng lặp nghĩa vụ tài chính.

Lộ trình thông qua

Quốc hội sẽ thảo luận về ba dự thảo luật thuế tại tổ vào chiều 23/10 và tại hội trường ngày 6/11. Nếu được thông qua vào ngày 20/11, luật sẽ có hiệu lực từ năm 2027.