Thủ tướng: Nhà nước cần điều tiết giá đất vì giá cao gây hệ lụy cho nền kinh tế

Chiều 22/10, Quốc hội thảo luận tại tổ về dự thảo ba luật: Đất đai, Nhà ở và Kinh doanh bất động sản (sửa đổi). Sau khi nghe các đại biểu góp ý, Thủ tướng Lê Minh Hưng đã phát biểu hơn nửa giờ về mục tiêu và định hướng sửa đổi những đạo luật tác động mạnh đến thị trường bất động sản. Theo ông, Nhà nước cần quản lý, điều tiết giá đất vì giá bất động sản cao gây hệ lụy lớn cho phát triển kinh tế.

Luật Đất đai (sửa đổi): giá đất do Nhà nước quyết định

Dự thảo đề xuất bỏ quy định về giá đất cụ thể và tổ chức tư vấn xác định giá đất. Thay vào đó, giá đất sẽ do Nhà nước quyết định, với 4 nguyên tắc định giá:

Trung thực, khách quan, công khai, minh bạch và phù hợp với mục tiêu phát triển từng thời kỳ.
Đúng trình tự, thủ tục.
Dựa trên dữ liệu đất đai và dữ liệu chuyên ngành liên quan.
Hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, người sử dụng đất và nhà đầu tư.

Vì sao cần thay đổi cách xác định giá đất?

Thủ tướng cho biết đề xuất này nhằm thể chế hóa Nghị quyết 21 của Trung ương. Trước đây, Nghị quyết 18 định hướng giá đất theo thị trường. Điều đó buộc các địa phương phải xác định giá đất đầu vào dựa trên kết quả đấu giá, vốn có mức rất cao.

Theo ông, giá đất cao sẽ đẩy chi phí dự án lên, kéo theo giá nhà tăng, do doanh nghiệp còn phải vay vốn và chịu thủ tục hành chính kéo dài. Một số địa phương có thể thu ngân sách tốt trong một thời điểm khi giá đất cao, nhưng hệ lụy đối với phát triển kinh tế là rất lớn. Thủ tướng nói: “Chúng ta sẽ không bao giờ giải quyết, xử lý được vấn đề giá nhà với những đối tượng ưu tiên như cán bộ, công chức, người lao động, học sinh, sinh viên, lực lượng vũ trang”.

Ông cũng nhấn mạnh cần chuyển tư duy từ sở hữu nhà sang trách nhiệm của Nhà nước trong việc bố trí chỗ ở theo quy định của Hiến pháp. Luật Đất đai (sửa đổi) dự kiến có hiệu lực từ năm 2028 để phù hợp với tiến độ hoàn thiện cơ sở dữ liệu đất đai.

Luật Nhà ở (sửa đổi): ưu tiên nhà ở cho thuê và nhà ở xã hội

Thủ tướng nhận định nhu cầu nhà ở của người dân rất lớn, nhưng nguồn cung phù hợp khả năng chi trả còn nhiều bất cập. Cơ cấu nhà ở hiện nay thiên về sở hữu, các loại hình chưa được phân định rõ, nên chính sách hỗ trợ chưa đúng và chưa trúng nhóm cần ưu tiên là nhà ở xã hội và nhà ở cho thuê.

Phân định 4 nhóm nhà ở

Dự thảo đã phân định rõ 4 nhóm nhà ở. Trong đó, nhà ở thương mại vận hành theo thị trường, người có thu nhập cao có thể tiếp cận phân khúc cao cấp. Nhà nước tập trung quản lý nhà ở cho thuê, nhà công vụ và nhà chính sách. Thủ tướng khẳng định: “Nhà nước không bao cấp về nhà ở, nhưng cũng không để thị trường tự điều tiết hoàn toàn.”

Nhà ở cho thuê là trụ cột an sinh

Nhà nước sẽ ưu tiên phát triển nhà ở cho thuê, xem đây là trụ cột chiến lược để bảo đảm an sinh xã hội và góp phần hạn chế đầu cơ bất động sản. Thủ tướng chỉ ra rằng giá nhà ở thương mại thời gian qua tăng vượt khả năng chi trả. Người lao động trẻ phải mất nhiều năm tích lũy mới mua được nhà, nên nhu cầu thuê dài hạn với giá hợp lý rất lớn. Theo dự thảo, giá nhà ở cho thuê không được vượt khung do UBND cấp tỉnh ban hành, để các ưu đãi của Nhà nước thực sự đến với người dân.

Hạn chế trục lợi từ nhà ở xã hội

Dự thảo đề xuất sau 5 năm, nhà ở xã hội chỉ được bán lại cho người đủ điều kiện hưởng chính sách ưu đãi. Theo Thủ tướng, quy định này nhằm ngăn trục lợi, tránh biến chính sách an sinh thành cơ hội kiếm lời. Ông khẳng định cần “đảm bảo nhà ở xã hội luôn nằm trong hệ sinh thái an sinh và phục vụ đúng đối tượng”.