Vì sao AI ngày càng phổ biến nhưng các công ty AI lớn vẫn báo lỗ liên tục?

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang len vào đời sống hằng ngày, từ trò chuyện với chatbot, viết nội dung đến lập trình. Nghịch lý là doanh thu của các hãng AI tăng rất nhanh, nhưng nhiều hãng vẫn báo lỗ hàng chục tỷ USD. Bài viết này giải thích ngắn gọn nguyên nhân và xếp hạng mức lỗ của 6 cái tên phổ biến nhất.

6 công ty AI phổ biến nhất hiện nay

Sáu cái tên được nhắc đến nhiều nhất gồm OpenAI (ChatGPT), Anthropic (Claude), xAI (Grok), Google (Gemini), Microsoft (Copilot) và Meta (Meta AI). Có thể chia thành hai nhóm:

• Nhóm chuyên về AI: OpenAI, Anthropic, xAI. Doanh thu chủ yếu đến từ AI nên lỗ hiện ra rất rõ.
• Nhóm công nghệ lớn: Google, Microsoft, Meta. Họ có các mảng kinh doanh khác (quảng cáo, điện toán đám mây, phần mềm) kiếm lãi lớn, nên AI chỉ là một khoản chi trong bức tranh chung.

Vì sao AI càng phổ biến, các công ty càng lỗ?

1. Chi phí hạ tầng khổng lồ. Mỗi câu trả lời của chatbot đều cần chip, máy chủ và điện. Các hãng phải thuê hoặc xây trung tâm dữ liệu với số tiền rất lớn. Theo hồ sơ IPO, Anthropic đã cam kết chi hơn 500 tỷ USD cho năng lực tính toán trong những năm tới, và phần lớn khoản này khó hủy.

2. Huấn luyện mô hình mới rất tốn kém. Các hãng liên tục ra mô hình mới để cạnh tranh. Riêng chi phí nghiên cứu và phát triển của OpenAI năm 2025 đã khoảng 19,2 tỷ USD.

3. Người dùng miễn phí rất đông. Phần lớn người dùng chưa trả tiền nhưng vẫn tạo ra chi phí vận hành. Càng nhiều người dùng, hóa đơn tính toán càng lớn.

4. Ưu tiên giành thị phần hơn lợi nhuận. Các hãng chấp nhận lỗ để dẫn đầu cuộc đua, vì người thắng có thể chiếm phần lớn thị trường sau này.

5. Một phần “lỗ” chỉ là số liệu kế toán. Nhiều con số lỗ rất lớn đến từ các khoản đánh giá lại giá trị công cụ tài chính, không phải tiền mặt thực sự bị mất. Ví dụ, Anthropic báo lỗ ròng 80,7 tỷ USD nửa đầu 2026, nhưng khoảng 72 tỷ USD trong đó là chi phí kế toán không bằng tiền mặt liên quan đến trái phiếu chuyển đổi. Lỗ hoạt động thực chỉ khoảng 0,7 tỷ USD.

Xếp hạng mức lỗ của các công ty AI (từ cao đến thấp)

Mỗi hãng công bố số liệu theo cách khác nhau, nên bảng dưới đây ưu tiên lỗ hoạt động (chi phí vận hành vượt doanh thu) vì dễ so sánh hơn lỗ ròng.

Lưu ý khi đọc bảng:

• Nếu xếp theo lỗ ròng thì Anthropic đứng đầu vì khoản chi phí kế toán lớn, nhưng điều đó không phản ánh việc họ đang đốt tiền nhiều nhất.
• Số liệu xAI chỉ là một quý, trong khi OpenAI và Anthropic là nửa năm, nên chưa thể so trực tiếp tuyệt đối.
• Google, Microsoft và Meta không công bố riêng lãi lỗ của mảng AI, nên không thể xếp hạng “lỗ” cho họ. Họ vẫn có lãi nhờ các mảng kinh doanh cốt lõi.

Khi nào AI mới có lãi?

Doanh thu AI đang tăng rất nhanh. OpenAI báo doanh thu quý 2/2026 khoảng 6,7 tỷ USD, còn Anthropic cho biết đã có lãi hoạt động trong quý 2 theo một số báo cáo. Tuy vậy, chi phí tính toán vẫn tăng nhanh không kém. Các hãng đang kỳ vọng chip hiệu quả hơn và số người dùng trả tiền tăng lên sẽ giúp thu hẹp khoảng cách. Nhiều công ty cũng đang chuẩn bị niêm yết cổ phiếu để huy động thêm vốn.

Kết luận

AI phổ biến hơn nhưng chưa rẻ hơn. Nhóm công ty chuyên về AI đang lỗ vì chi mạnh tay cho hạ tầng và cạnh tranh, còn nhóm công nghệ lớn đủ sức “gánh” khoản chi này nhờ các mảng có lãi. Khi đọc tin về các khoản lỗ hàng chục tỷ USD, nên xem đó là lỗ hoạt động hay chỉ là lỗ ghi sổ kế toán.

Nguồn tham khảo: hồ sơ IPO của Anthropic và SpaceX, báo cáo tài chính quý của Microsoft, Meta, Alphabet và các báo cáo trên Financial Times, Wall Street Journal, Reuters (số liệu đến tháng 11/2026).